ยาย : เดี๋ยวนี้ดื้อใหญ่แล้วนะ วัน ๆ เอาแต่เล่นมือถือ ทำไมไม่ฟังยายเลย เอามานี่ ไม่ให้เล่นแล้ว เอาคืนมาให้ฉันนะ
จิฟซี่ : ยาย ปล่อยนะ
ยาย : เถียงคำไม่ตกฟาก วัน ๆ เอาแต่เล่นมือถือ ไม่สนใจทำอะไรเลย
จิฟซี่ : ยายอย่ามาว่า เอามือถือคืนมานะ จิฟซี่เกลียดยาย
ยาย : ก็มันเป็นมือถือของฉัน จะทำไม
ขณะที่สองยายหลานกำลังยื้อยุดฉุดแย่งโทรศัพท์มือถือจนหลุดมือร่วงกระแทกพื้น อารมณ์ความโกรธก็ยิ่งพลุ่งพล่าน ก่อนที่ศึกคนต่างวัยจะบานปลาย ทันใดนั้นเอง น้อง “สติมา” ดอกบัวสีชมพู จากการ์ตูนแอนิเมชัน อัศวิน 4.0 ก็ปรากฏตัวขึ้นพร้อมกับเสียงเพลงช่วยเตือนสติ “จ๊ะเอ๋ จ๊ะเอ๋ เห็นแล้วก็…บ๊ายบาย” ช่วยหยุดอารมณ์ความโกรธของสองยายหลาน ก่อนจะพาย้อนกลับไปดูเหตุการณ์ก่อนหน้านี้ ซึ่งยายขอให้จิฟซี่ช่วยนวดขาและไปซื้อน้ำให้ แต่จิฟซี่ยุ่งอยู่กับมือถือ บอกเดี๋ยว ๆ ผลัดไปเรื่อย ๆ จนยายโมโห ซึ่งน้อง“สติมา” ถามเหตุผล ยายบอกว่าทั้งห่วงทั้งโมโห เพราะหลานเอาแต่เล่นมือถือ พูดอะไรไม่ฟัง ส่วนจิฟซี่ แจงในมุมของตัวเองว่า กำลังหาวิธีแก้ปวดขาให้ยายจากอินเทอร์เน็ตอยู่ เมื่อทั้งคู่รู้ความจริงว่าเป็นเรื่องเข้าใจผิด ต่างขอโทษซึ่งกันละกัน ทำให้ปีศาจโมโหถูกกำจัดไป หลังจากยายและจิฟซี่ จ๊ะเอ๋กับอารมณ์แล้วก็บ๊ายบายกับเจ้าปีศาจโมโหของตัวเอง
เนื้อเพลง “จ๊ะเอ๋ จ๊ะเอ๋ เห็นแล้วก็…บ๊ายบาย” ที่ช่วยยายและจิฟซี่ จัดการกับเจ้าปีศาจโมโห มาจากหลักธรรม “ปฏิจจสมุปบาท” ใช้ดึงสติ ให้รู้เท่าทันและจัดการอารมณ์ตัวเองก่อนสื่อสารกับคนอื่น ซึ่งเป็นหลักธรรมง่าย ๆ ที่สอดแทรกอยู่ในการ์ตูนแอนิเมชัน อัศวิน 4.0 ปีที่ 2 ซึ่งเกิดขึ้นจากความตั้งใจของ แม่ชี ศันสนีย์ เสถียรสุต และ พนิดา มาสกุล จากมูลนิธิเสถียรธรรมสถาน ที่อยากสอนธรรมะให้เด็ก ๆ ได้เรียนรู้กันอย่างง่าย ๆ เพื่อให้พวกเขาเติบโตอย่างมีคุณภาพและมีความสุข
“ก่อนที่แม่ชีศันสนีย์ จะคืนลมหายใจสู่ธรรมชาติ เป็นช่วงที่ไทยเริ่มก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัย เด็กเห็นคนแก่เป็นม้าศึกที่ถูกปลดระวาง ท่านก็เลยคิดว่าจะทำอย่างไรให้ช่องว่างระหว่างวัยลดลง โดยที่เด็กก็ยังมีความเข้าใจในเรื่องธรรมะ เข้าใจผู้สูงวัย และผู้สูงวัยก็มีความเข้าใจเด็กเช่นเดียวกัน จึงคิดผลิตการ์ตูนแอนิเมชัน อัศวิน 4.0 ตะลุยยุคเบบี้บูมเมอร์ ขึ้น”
จากการ์ตูนแอนิเมชัน อัศวิน 4.0 ตะลุยยุคเบบี้บูมเมอร์ ในปีแรก ที่เน้นคอนเซ็ปต์ Outside In นำหลักธรรมะเรื่องพละ 5 มาจับกับกิเลส สอนให้เด็กมี ศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ และ ปัญญา เมื่อเด็ก ๆ เจอกิเลส ดอกบัวสีชมพู อย่างน้อง “สติมา” จะดึงให้เด็กเห็นถึงปีศาจที่อยู่ข้างใน เกิดสภาวะตื่นรู้ ต่อสู้ชนะปีศาจ จนได้เข็มกลัดอัศวิน สร้างศรัทธาให้เขาใช้ชีวิตต่อไปได้
จนพัฒนาสู่การ์ตูนแอนิเมชัน อัศวิน 4.0 ปีที่ 2 ที่ใช้คอนเซ็ปต์ Inside Out ตัวปีศาจออกมาสู่โลกความเป็นจริง เด็ก ๆ ต้องต่อสู้กับปีศาจด้วยพละกำลังของอัศวิน ที่จะออกไปช่วยคนที่เจอกับสถานการณ์ต่าง ๆ โดยใช้หลักธรรมเรื่อง อิทธิบาท 4 กับ ปฏิจจสมุปบาท เข้ามาจับ ทั้ง ฉันทะ วิริยะ จิตตะ วิมังสา
“สาระสำคัญของเวอร์ชันนี้ ถูกปรับออกมาเป็นความไม่เข้าใจระหว่างกัน การใช้เทคโนโลยีระหว่างคนสองวัย หรือความไม่เข้าใจระหว่างเพื่อน เป็นกระบวนการที่ทำให้เกิดความขัดแย้งไม่ลงรอย และสร้างปัญหาเกิดขึ้นในสังคม ตัวนี้มันจะถูกคลี่คลายและแก้ปัญหาได้ มันจะถูกวางโครงเรื่องไปแบบนี้จนกระทั่งไปจบด้วยความเข้าใจด้วยการจ๊ะเอ๋กับอารมณ์แล้วก็บ๊ายบาย ซึ่งก็คือวงจรปฏิจจสมุปบาท ทำให้เห็นว่า 12 อาการมันเกิดขึ้นได้อย่างไร เล่าแบบง่าย ๆ แล้ว จ๊ะเอ๋บ๊ายบาย มันก็คือกระบวนการทำให้เห็นอารมณ์ รู้เท่าทันอารมณ์ และจัดการกับอารมณ์ตัวเองได้ ก่อนที่จะออกไปพูดคุยกับผู้อื่น”
นอกจาก “การ์ตูนแอนิเมชัน อัศวิน 4.0” ปีที่ 2 ทั้ง 5 ตอน ที่สอนธรรมะแบบง่าย ๆ ให้เด็ก ๆ ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนจากกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ประเภทเชิงยุทธศาสตร์ ปี 2566 แล้ว โครงการเดียวกันนี้ พนิดาและทีมมูลนิธิเสถียรธรรมสถาน ยังผลิต “สารคดีต่างวัยใจเดียว” อีก 6 ตอน มุ่งสื่อสารถึงกลุ่มผู้ใหญ่ ถ่ายทอดวิธีคิด วิธีใช้ชีวิตของแต่ละบ้านที่มีสมาชิกต่างวัย เสี่ยงที่จะไม่เข้าใจโต้เถียงกัน หรือมีมุมมองความคิดต่างกัน แต่ทุกอย่างถูกคลี่คลายด้วยการใช้หลัก “จ๊ะเอ๋ บ๊ายบาย” เช่นกัน
“เราทำประเมินออนไลน์ พบว่า ปู่ย่าตายายก็เอาแอนิเมชันอัศวิน4.0 ไปสื่อสารกับเด็กได้เมื่อเกิดการกระทบกระทั่งกัน เดี๋ยวนี้ก็หยุดการพูดแบบตรง ๆ แล้วส่งลิงค์ให้ลูกหลานดู พอมันเป็นการ์ตูน ลูกหลานก็อยากเปิด พอทำแบบนี้บ่อย ๆ มันก็ช่วยลดการปะทะ ให้เด็กมีเวลาได้ใคร่ครวญ ผู้ใหญ่เองก็ได้มีเวลาใคร่ครวญ มันเป็นสื่อกลางที่ช่วยให้ไม่ต้องสื่อสารกันเองแบบตรง ๆ ”
พนิดา เล่าอย่างอิ่มใจถึงฟีดแบ็กของการ์ตูนแอนิเมชัน อัศวิน 4.0 ที่เผยแพร่ผ่านเฟซบุ๊กและยูทูบเสถียรธรรมสถาน รวมถึงยูทูบ SDS Kids และอีกหลายเพจในเครือข่าย ที่หลายครอบครัวใช้สื่อสารช่วยลดช่องว่าง เพิ่มความเข้าใจ เพิ่มรอยยิ้ม เพิ่มความสุขให้คนต่างวัยในครอบครัว จนมียอดรับชมสูงกว่าที่ตั้งเป้าไว้และได้เห็นผู้คนนำธรรมะไปใช้ในชีวิตจริง เมื่อต้องพิชิตปีศาจอารมณ์ด้วยคาถาบทนี้
จ๊ะเอ๋ จ๊ะเอ๋ เห็นแล้วก็…บ๊ายบาย……จ๊ะเอ๋ จ๊ะเอ๋ รู้แล้วก็…บ๊ายบาย
จ๊ะเอ๋ จ๊ะเอ๋ เห็นแล้วก็…บ๊ายบาย……จ๊ะเอ๋ จ๊ะเอ๋ พวกเรา “อัศวิน 4.0”
