กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ร่วมกับ สมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ (SONP) และสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ พร้อมพันธมิตรภาคเอกชน เปิดโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการผู้ผลิตข่าวดิจิทัลรุ่นเยาว์ รุ่นที่ 9 “Young Digital News Providers 2025” ณ บ้านวิทยาศาสตร์สิรินธร สวทช. จ.ปทุมธานี โดยมีนิสิตนักศึกษาที่ผ่านการคัดเลือกจาก 14 สถาบัน 60 คนทั่วประเทศ ติวเข้มทักษะการผลิตข่าวบนโลกออนไลน์ การเป็นนักสื่อสารมวลชนยุคใหม่ที่เท่าทันเทคโนโลยี AI และยึดมั่นในจริยธรรมวิชาชีพ
ดร.ชำนาญ งามมณีอุดม รองผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ระบุว่าเทคโนโลยีดิจิทัลทำให้คนทั่วไปกลายเป็นผู้ผลิตข่าวได้ง่ายขึ้น แต่สิ่งที่แยก “คนมีมือถือ” ออกจาก “มืออาชีพ” คือทักษะการวิเคราะห์ข้อมูลและการทำหน้าที่เป็นเสาหลักที่นำเสนอความจริงโดยไม่ปลุกระดม เพื่อรักษาความมั่นคงในสังคมประชาธิปไตย
นายนันทสิทธิ์ นิตย์เมธา นายกสมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ เปิดเผยว่า ในปี 2026 การทำงานข่าวไม่ใช่แค่การเล่าเรื่องที่น่าสนใจเท่านั้น แต่ต้องมีทักษะ AI Literacy หรือความเข้าใจเท่าทันเทคโนโลยีขั้นสูง เพื่อนำ AI มาเสริมประสิทธิภาพการทำงานอย่างถูกวิธี โดยต้องควบคู่ไปกับจริยธรรมสื่อที่เข้มข้น สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ของ
นายอรรถกร ศิริสุวรรณ ผู้อำนวยการฝ่ายประชาสัมพันธ์ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กล่าวสนับสนุนสมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ในการจัดอบรมคนรุ่นใหม่ มุ่งหวังให้การอบรมครั้งนี้เป็นจุดเริ่มต้นในการสร้าง Content ที่มีคุณภาพ และบุคลากรที่มีศักยภาพสู่สังคมไทย พร้อมเปิดมุมมองใหม่สู่อาชีพ “นักสื่อสารวิทยาศาสตร์”
‘เส้นแบ่ง’ ที่สื่อและอินฟลูเอนเซอร์ต้องรู้ “ลิขสิทธิ์”
อาจารย์ไพบูลย์ อมรภิญโญเกียรติ ที่ปรึกษากฎหมาย SONP ชี้ให้เห็นประเด็นสำคัญเรื่อง สิทธิประโยชน์และข้อยกเว้นทางกฎหมาย เช่น พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) หรือกฎหมายลิขสิทธิ์ จะครอบคลุมเฉพาะผู้ที่ขึ้นทะเบียนวิชาชีพและทำหน้าที่เพื่อประโยชน์สาธารณะเท่านั้น ในขณะที่ YouTuber และ Influencer จะถูกจัดเป็นบุคคลธรรมดาซึ่งต้องรับผิดชอบทางอาญาอย่างเต็มตัว โดยเฉพาะความเสี่ยงจากเนื้อหาที่สร้างด้วย AI ซึ่งอาจไม่มีลิขสิทธิ์รองรับตามกฎหมายสากล และความรับผิดชอบต่อคอมเมนต์คุกคามในช่องทางของตนเอง
เจาะลึกเครื่องมือ AI ในงานข่าว ผู้ช่วยอัจฉริยะสู่ความรับผิดชอบของมนุษย์
ในพาร์ทเทคโนโลยี นายธนภณ เรามานะชัย Media Consultant นิยาม AI ว่าเป็น “Virtual Person” หรือบุคคลเสมือนที่นักข่าวต้องสื่อสารผ่านหลักวารสารศาสตร์พื้นฐาน นำกระบวนการทำงานในกองบรรณาธิการมาอธิบายให้ AI เข้าใจอย่างเป็นระบบ มากกว่ามองว่าเป็นเพียงเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ โดยแนะนำกรอบการเขียนคำสั่ง ซึ่งประกอบด้วย 5 องค์ประกอบหลักคือการกำหนดบทบาท, ภารกิจ, กลุ่มเป้าหมาย, บริบทและแหล่งข้อมูล และ รูปแบบตามโครงสร้างพีระมิดหัวกลับและ SEO เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่แม่นยำและลดความแข็งกระด้างของภาษา
ขณะที่ คุณชญาภา สุวรรณประทีป Head of AI & Data Literacy มูลนิธิSCG ชี้ว่า AI คือ “Super Assistant” ที่ช่วยย่อยงานมหาศาลได้ในพริบตาหรือถอดความได้อย่างรวดเร็ว แต่สิ่งที่ต้องระวังคือภาวะ “AI Hallucination” หรือ AI หลอน ที่สร้างข้อมูลเท็จขึ้นมาอย่างมั่นใจ นักข่าวจึงต้องขยับบทบาทสู่การเป็น “Creative Prompter” และผู้ตรวจสอบที่ฉลาด (Verifier) เพื่อรักษาความน่าเชื่อถือ
คุณชุตินธรา วัฒนกุล รักษาการผู้อำนวยการสำนักข่าว Thai PBS ชี้ให้เห็นว่าในยุคที่ข้อมูลล้นหลามและ AI เข้ามามีบทบาทสำคัญ “ความน่าเชื่อถือ” คือหัวใจหลักของการสร้างแบรนด์สื่อที่ AI ไม่สามารถเลียนแบบได้ สื่อมวลชนต้องความรับผิดชอบและจริยธรรมที่เข้มงวด องค์กรสื่อจึงต้องให้ความสำคัญกับการวางแผนกลยุทธ์สู่การสร้าง Content Funnel เพื่อเปลี่ยนจากการสร้างการรับรู้ไปสู่ความไว้วางใจ ผ่านการเล่าเรื่องที่มีอัตลักษณ์ชัดเจนถูกต้อง
คุณธีรยุทธ ชุนหบดี บรรณาธิการ PostToday เห็นตรงกันว่าในยุคข้อมูลท่วมท้น บทบาทสื่อต้องเปลี่ยนจาก “ผู้เฝ้าประตู” สู่การเป็น “ผู้สร้างความเข้าใจ” (Sense Maker) ที่ช่วยคัดกรองข้อมูลดิบให้ครบถ้วนน่าเชื่อถือ มากกว่าแค่ข่าวโซเชียลหรือไวรัลที่ไม่สร้างประโยชน์ ในขณะที่ AI เข้ามามีบทบาท ต้องระวังภาวะ AI หลอน เน้นย้ำว่ามนุษย์ต้องเป็นผู้ตัดสินใจด่านสุดท้ายเสมอ
ด้าน คุณพีรพล อนุตรโสตถิ์ ผู้จัดการศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ อสมท. ได้นำเวิร์กชอปการตรวจสอบข้อเท็จจริง ในปัจจุบันที่โลกกำลังเผชิญภาวะ Infodemic หรือ ข้อมูลล้นจนยากจะแยกแยะ พร้อมแนะนำให้ใช้หลัก “Zero Trust” หรือการไม่เชื่อไว้ก่อนในยุคที่ AI สามารถสร้างภาพและคลิปเสมือนจริงได้แนบเนียน โดยเน้นย้ำว่าเครื่องมือดิจิทัลต้องใช้ควบคู่กับ “จินตนาการในการสืบสวน” เพื่อหาจุดผิดปกติที่ซ่อนอยู่
เตือนภัยไซเบอร์และนวัตกรรมเพื่อสังคม
คุณชญาวดี ชัยอนันต์ ผู้ช่วยผู้ว่าการ สายองค์กรสัมพันธ์ และโฆษกธนาคารแห่งประเทศไทย ให้ความรู้ความเข้าใจหัวข้อ Cyber Booster สร้างภูมิคุ้มกันคนไทยจากภัยการเงิน การให้ความรู้และป้องกันในระดับครอบครัวเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อปกป้องคนที่เรารักและสังคมโดยรวม เน้นย้ำให้ยึดหลัก “เอ๊ะ! สงสัยไว้ก่อน” ไม่โอนเงินใคร, ไม่แอดเพื่อนหรือลิงก์ที่ไม่รู้จัก เนื่องจากปัจจุบันภัยการเงินออนไลน์ทวีความรุนแรงขึ้น มิจฉาชีพพัฒนาวิถีหลอกลวงจุดอ่อนของคนทุกช่วงวัย โดยเฉพาะการหลอกลงทุนที่สร้างความเสียหายสูงสุด คือการล่อลวงด้วยผลตอบแทนที่สูงเกินจริง
คุณมนตรี สถาพรกุล หัวหน้าฝ่ายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) ร่วมให้ความรู้เรื่องภัยการเงินออนไลน์ อย่างสแกมเมอร์ที่ใช้ AI เป็นเครื่องมือทำ Deepfake ปลอมเสียงหรือวิดีโอเพื่อข่มขู่, หลอกให้ลงทุน, และหลอกให้รักแล้วลวงเอาเงิน ทรูได้นำ AI มาใช้คัดกรองตรวจสอบ URL ใน SMS ว่าเป็นมัลแวร์หรือไม่ และการแจ้งเตือนสายโทรเข้าที่น่าสงสัย, ซึ่งการใช้ AI นี้ส่งผลให้บริษัทสามารถ “หยุดยั้งการหลอกลวงได้เพิ่มขึ้นถึง 400%” ผ่านหลักการ Responsible AI
นอกจากนี้ ดร.มีชัย เซี่ยงหลิว นักวิจัยอาวุโสไบโอเทค สวทช. ยังได้เล่าถึงนวัตกรรมข้าวพันธุ์ “หอมสยาม” ที่เพิ่มผลผลิตได้ 2 เท่าและทนทานต่อสภาพภูมิอากาศแปรปรวน (Climate Change) ทั้งทนแล้งที่มีระบบรากลึกต้นเตี้ยไม่ล้มง่าย และทนน้ำท่วมแช่น้ำได้นานถึง 2 สัปดาห์ เพื่อทวงคืนบัลลังก์ข้าวไทยในตลาดโลก เป็นกรณีศึกษาให้นักศึกษาเห็นความสำคัญของการนำข้อมูลวิทยาศาสตร์มาสร้างเนื้อหาที่มีคุณค่าต่อประเทศ
เวิร์กชอปจาก “ตัวจริง” สู่ “ว่าที่นักข่าว”
ปิดท้ายด้วยการแชร์ประสบการณ์จาก คุณธัญญารัตน์ ถาม่อย ผู้ประกาศข่าวและนักข่าวของ PPTV HD36 และคุณกิตติพัฒน์ เกษมโสภณ Content Creator รายการ SPRiNGสรุปให้ ที่เน้นย้ำว่าหน้าที่ของนักข่าวคือการรายงานข้อเท็จจริงอย่างเป็นกลาง แม้ในสถานการณ์วิกฤตที่กระทบอารมณ์อย่างรุนแรง นักข่าวต้องไม่ชี้นำอารมณ์ให้ผู้ชม แต่ต้องทำหน้าที่ส่งสารให้จบ ซึ่งคนดูจะเป็นคนตัดสินใจเอง
ขณะที่เทคนิคการสร้างคอนเทนต์ให้น่าสนใจ ในยุคที่ไม่มีคำว่า “Mass” แต่ควรหาจุดเด่นเฉพาะตัว (Niche) เริ่มที่ความสนใจของตัวเรา จะทำให้เราเป็นผู้รู้จริง ทำซ้ำ ๆบ่อย ๆ ให้เกิดการรับรู้และเชื่อมั่น กุญแจสำคัญที่จะสร้าง “ความไว้วางใจ” (Trust) จากคนติดตาม
นิวเจนโชว์กึ๋นผลิตสื่อเตือนภัย AI ผลงาน “ฟ้าลักพ่อ” คว้าแชมป์!
หลังจากนั้นนักศึกษาได้จับกลุ่มผลิต “ชิ้นงานสื่อดิจิทัลคุณภาพ” เตือนภัย หรือรับมือกับภัยไซเบอร์ที่เกี่ยวข้องกับ AI โดยต้องยึดมั่นในจริยธรรมสื่อ ไม่นำเสนอข้อมูลที่เป็นเท็จ ไม่ละเมิดสิทธิส่วนบุคคล อ้างอิงแหล่งข้อมูลที่ถูกต้อง ตรวจสอบได้ ในระยะเวลาที่กำหนด โดยให้จับกลุ่มกับเพื่อนต่างมหาวิทยาลัย เพื่อรู้จักการทำงานร่วมกันครั้งแรก ซึ่งเปรียบเหมือน การเป็น ‘พนักงานใหม่’ ที่ต้องทำงานกับคนที่ไม่รู้จัก
รางวัลชนะเลิศ ได้แก่
- กลุ่มที่ 3 ผลงานวิดีโอสั้น “ฟ้าลักพ่อ”
รองชนะเลิศอันดับ 1 ได้แก่
- กลุ่มที่ 1 ผลงานวิดีโอสั้นและ Infographic “สุนทรีย์ทอล์ค” เจาะลึกจิตวิทยาแก๊งคอลเซนเตอร์
รองชนะเลิศอันดับ 2 ได้แก่
- กลุ่มที่ 2 ผลงานวิดีโอสั้น “AI Grok กับภัย Deepfake”
รางวัลชมเชย 2 กลุ่ม ได้แก่
- กลุ่มที่ 4 ผลงานวิดีโอสั้น “วิธีจับผิดVDO Call ปลอม… ดูให้จบก่อนเสียเงินแสน”
- กลุ่มที่ 5 ผลงานวิดีโอสั้น How to Gen Z ไม่ถูกหลอก “ลงทุน”
สำหรับนักศึกษาเข้าร่วมโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการผู้ผลิตข่าวดิจิทัลรุ่นเยาว์ รุ่นที่ 9 “Young Digital News Providers 2025” จำนวน 60 คน 15 ทีมจาก 12 สถาบันทั่วประเทศ ประกอบด้วย
- มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
- มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
- มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
- มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี
- มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม
- มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี
- จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
- มหาวิทยาลัยราชภัฎบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
- มหาวิทยาลัยบูรพา
- มหาวิทยาลัยรังสิต
- สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์
- มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม
- มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
- มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
- มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ
การอบรมเชิงปฏิบัติการผู้ผลิตข่าวดิจิทัลรุ่นเยาว์ รุ่นที่ 9 ประจำปี 2568 เป็นโครงการความร่วมมือองค์กรสื่อขับเคลื่อนพัฒนาวิชาชีพและส่งเสริมจริยธรรมสื่อ เพื่อสร้างระบบนิเวศสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ได้รับทุนสนับสนุนหลักจากกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ร่วมกับ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.), บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน), บริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน), ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) บริษัท บุญรอด เทรดดิ้ง จำกัด และมูลนิธิเอสซีจี
ความสำเร็จของ YDNP รุ่นที่ 9 จัดขึ้นเพื่อสร้าง “นิวเจนคนสื่อ” ที่มีความพร้อมในเส้นทางสื่อมวลชนอย่างมืออาชีพ และไม่ได้จบลงเพียงแค่การมอบรางวัล แต่คือการส่งต่อ “เมล็ดพันธุ์สื่อคุณภาพ” ที่มีความรับผิดชอบ มีภูมิคุ้มกัน และมีความเชี่ยวชาญในเทคโนโลยีสมัยใหม่ กลับไปขับเคลื่อนระบบนิเวศสื่อไทยให้ปลอดภัยและสร้างสรรค์ในอนาคต
