เสียงฟ้าคำรามจากฝนฟ้าคะนองพร้อมกับสายฝนที่เทกระหน่ำอย่างหนักทั่วกรุงเทพ จนถนนถูกน้ำท่วม รถราติดขัด ผู้คนมากมายเจอน้ำท่วมขังหรือน้ำรอระบาย กลายเป็นเหมือนภาพฉายซ้ำบ่อยครั้งขึ้น ขณะที่ ผืนป่าในไทยยังถูกบุกรุกและเผา ท้องฟ้าหลายจังหวัดปกคลุมด้วยฝุ่นพิษ อากาศที่ร้อนขึ้นเรื่อย ๆ การเกษตรเต็มไปด้วยการใช้สารเคมี ที่เป็นเหมือนตัวเร่งให้โลกร้อนขึ้น จนชีวิตผู้คนบนโลกใบนี้รวมทั้งคนไทย เผชิญกับภัยพิบัติรุมล้อม มลพิษรุมเร้า และสภาพอากาศสุดขั้วรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ท่ามกลางความกังวลของผู้คนแวดวงสายสิ่งแวดล้อม ที่เฝ้ามองธรรมชาติที่ผันผวนขึ้นเรื่อย ๆ รวมทั้ง พิเชษฐ์ ชูรักษ์ ประธานชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม ผู้ก่อตั้งสำนักข่าวสิ่งแวดล้อม(GreenNews) และสำนักข่าว iGreen ซึ่งคร่ำหวอดอยู่ในแวดวงข่าวสารด้านสิ่งแวดล้อมมาถึง 30 ปี จึงมองเห็นความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ที่จะส่งผลถึงอนาคตได้อย่างชัดเจน
“เราทำมาอย่างต่อเนื่อง ประจวบเหมาะกับสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศมันก็รุนแรงมากขึ้น มีผลกระทบหลากหลายมิติ พอกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ เปิดให้ยื่นขอทุน เราก็คิดว่าเราควรทำในเรื่องที่ถนัดมากที่สุด และสอดรับกับประเทศไทยก็เป็นหนึ่งในประเทศสมาชิกที่ทำข้อตกลงเรื่องการแก้ปัญหาโลกร้อน ก็เลยคิดว่าเราควรให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการปรับตัว โดยตั้งใจจะนำเสนอโมเดลการปรับตัวของภาคส่วนต่าง ๆ เราจะผลิตบทความและวิดีโอเกี่ยวกับเรื่องนี้ เพื่อให้คนตระหนักว่าผลกระทบมันจะรุนแรงมากขึ้น ถ้าไม่รีบทำความเข้าใจและปรับตัว เราอาจจะรับมือไม่ไหว”
พิเชษฐ์ เล่าถึงความตั้งใจในการทำโครงการผลิตสื่อเพื่อการปรับตัวรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสภาพภูมิอากาศสุดขั้ว เพื่อช่วยสร้างความตระหนัก ตื่นตัว เตรียมพร้อม และเป็นแนวทางการปรับตัวให้คนในสังคม ผ่านบทความ 25 ชิ้น และคลิปวิดีโอสารคดี ความยาว 5 นาที อีก 25 ชิ้น ที่นําเสนอความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสภาพอากาศสุดขั้ว รวมไปถึงแนวทางการปรับและรับมือกับผลกระทบในมิติต่าง ๆ ทั้งการเกษตร ภาคธุรกิจ สุขภาพ อาหาร หรือความเป็นอยู่ ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม เผยแพร่ผ่านช่องทางออนไลน์ ทั้ง ยูทูบ เฟซบุ๊ก ติ๊กต็อก และเว็บไซต์ Igreenstory โดยได้รับการสนับสนุนจากกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ประเภทเชิงยุทธศาสตร์ ปี 2566
โดยสื่อต่าง ๆ ที่ผลิตขึ้นในโครงการนี้และเผยแพร่ออกไป มียอดการเข้าถึงกว่า 5 ล้านครั้ง โดยเฉพาะคลิปวิดีโอสารคดีที่ถ่ายทอดปัญหาการปรับและรับมือความเปลี่ยนแปลงจากสภาพอากาศ ผ่านมุมมองและชีวิตผู้คนหลากหลายวงการ อย่างตอน “กทม.ถึงวันต้องปรับตัว” ที่เล่าเรื่องราวความเสี่ยงของกรุงเทพฯที่กลายเป็นเมืองหน้าด่านรับภัยพิบัติ, “ไฟป่าเชียงใหม่ทำไมยังแก้ไม่ได้” บอกเล่าปัญหาสาเหตุหมอกควันฝุ่นพิษPM2.5 ของเชียงใหม่ในหลายมิติ หรือการปรับตัวอย่างตอน ปรับงานอีเวนต์ให้โลกเปลี่ยน ที่เจาะไปถึง แวดวงการจัดงานต่าง ๆ ที่คำนึงถึงสิ่งแวดล้อมมากขึ้น รวมทั้งสารคดีตอน ข้าวลดโลกร้อน, กินผักเป็นยา, เปลี่ยนโลกด้วยการกิน, ต้นไม้มหัศจรรย์ธรรมชาติสู้โลกร้อน, ไปจนถึงปลุกสติผ่านพลาสติก, และอีกหลายตอน ที่ล้วนแต่น่าสนใจและสะท้อนถึงปัญหาให้เราเตรียมพร้อม ปรับตัว และรับมือกับการเปลี่ยนแปลง
“ปัจจุบันมันเป็นการเกษตรที่ใช้สารเคมี เราจะทำการเกษตรแบบนี้ อีก 20 ปี อีก 30 ปี มันเป็นไปได้ยาก เราต้องเปลี่ยน เราต้องหาทางลดสารเคมี เราต้องฟื้นฟูดิน เราต้องฟื้นฟูระบบธรรมชาติ”
เสียงเล่าด้วยสำเนียงฝรั่งพูดไทยของนิโคลัส อินเนส เทเลอร์ เจ้าของ Udon Oganic Farm ที่แม้จะไม่ชัดเท่าเจ้าของภาษา แต่กลับสื่อถึงทางรอดเกษตรกรในอนาคตได้อย่างชัดเจน หลังผ่านบทพิสูจน์ในการนำชีวิตกลับลงสู่ดิน จนทำฟาร์มออร์แกนิกได้สำเร็จทั้งปลูกพืชและเลี้ยงสัตว์ครบวงจร ซึ่งเป็นตอนหนึ่งของสารคดีชุดนี้ที่มียอดรับชมสูงมากที่สุดกว่า 1 แสนวิว และเป็นตอนหนึ่งที่พิเชษฐ์ประทับใจ
“เราลงพื้นที่ด้วยตัวเอง ไปสัมภาษณ์แหล่งข่าวที่อุดรธานี เป็นฟาร์มออร์แกนิกของคุณเจน เจนนิเฟอร์ อินเนส เทเลอร์ เขาเป็นลูกครึ่งที่มีแม่เป็นคนไทย พ่อเป็นชาวอังกฤษ เคยทำงานที่องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ(FAO) ก่อนมาซื้อที่ดินอยู่ที่อุดรธานี ราว 100 กว่าไร่ เป็นตัวอย่างของเกษตรกรที่ทำเกษตรเคมีมาก่อน แต่สุดท้ายเขาพยายามใช้ความรู้ในการปรับตัว เพราะการทำเกษตรเคมี มันทำให้ดินเสื่อมไปเรื่อย ๆ เขาพยายามหาความรู้ จนปรับตัวมาสู่การทำฟาร์มออร์แกนิก ซึ่งเขามองว่ามันเป็นทางออกในการแก้ปัญหา”
พิเชษฐ์ เล่าด้วยความภูมิใจที่ได้ร่วมผลิตสื่อทั้งหมดในโครงการนี้ แม้จะต้องเจอกับความท้าทาย และอุปสรรคต่าง ๆ กว่าจะกลายเป็นสื่อและคู่มือช่วยกระตุ้นผู้คนให้ตระหนัก พร้อมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศและภัยธรรมชาติได้อย่างเข้าใจ และหวังว่าจะเป็นจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ ให้อีกหลายคนช่วยกันเปลี่ยนแปลง ปรับตัว ลดการทำร้ายโลกใบนี้ ให้สิ่งแวดล้อมดีขึ้นและภัยธรรมชาติลดความรุนแรงลงได้
