เปลวไฟที่ลนก้นกระทะเหล็กจนน้ำมันร้อน พริกขี้หนู พริกแห้งและกระเทียมตำหยาบ ๆ ถูกนำลงไปผัดให้หอม ใส่วัตถุดิบได้ทั้งเนื้อ หมู ไก่ ไปจนถึงอาหารทะเลและอีกมากมาย ผัดไปปรุงไปตามใจชอบ ก่อนใส่ใบกะเพราที่หอมฉุนลงไปจนได้ผัดกะเพราหอมฉุย กลายเป็นเมนูอาหารไทยแห่งชีวิต ที่หากินได้ตั้งแต่เพิงข้างทางไปจนถึงโรงแรมหรู จากโรงอาหารโรงเรียนถึงโรงแรมหลายดาว จากยอดตึกถึงยอดดอยไปถึงเกาะกลางทะเลทั่วไทย ล้วนแต่หาผัดกะเพราได้และกลายเป็นเมนูโปรดของทั้งคนไทยและต่างชาติ แม้หน้าตาและรสชาติของผัดกะเพราจะเต็มไปด้วยความหลากหลาย แล้วแต่การตีความและสร้างรสชาติของตัวเอง กลายเป็นเรื่องราวน่าสนใจที่ถ่ายทอดในสารคดี ตอนสารพัดผัดกะเพรา ในสารคดีชุด “พหุโอชา” สารคดีที่พาผู้ชมไปเปิดโลกอาหาร ที่มากกว่าความอร่อย ผ่านหลากหลายอาชีพเชื่อมโยงอาหารกับวัฒนธรรม วิถีชีวิตและคุณค่าที่ซ่อนอยู่
“ผัดกะเพราเป็นอาหารที่น่าทึ่งมาก มันเป็นของที่ไม่มีใครมาเคลมว่าอันนี้เป็นอาหารเหนือ อาหารใต้ อาหารอีสาน ทุกคนบอกว่าฉันเป็นเจ้าของผัดกะเพรา แล้วผัดกะเพราก็สามารถจะมีตั้งแต่จานละ 25 บาท ไปจนถึงจานละ 500 บาท เราไล่สำรวจกันเลยว่า บนสุดยอดดอยที่สูงที่สุดของประเทศไทยมีผัดกะเพราให้กิน ไปในเกาะกลางทะเลก็มีผัดกะเพรา ไปในโรงแรม ไปร้านเพิงข้างตลาดนัด ทุกที่มีผัดกะเพรา แล้วก็เป็นเมนูที่มีรูปแบบ มีสูตรที่หลากหลายมาก แล้วก็ไม่มีใครสามารถจะมาบอกได้ว่าไอ้สูตรที่มันถูกต้องที่สุดมันจะต้องเป็นแบบไหน ต้นฉบับคืออะไรก็ไม่รู้ มาจากที่ไหนก็ไม่รู้ แต่ทุกคนแฮปปี้กับผัดกะเพรามาก”
นิธิ วติวุฒิพงศ์ จากบริษัทพลีอาดีส บางกอก จำกัด หัวหน้าโครงการ เล่าถึงความน่าสนใจของเมนูอาหารพื้น ๆ อย่างผัดกะเพรา 1 ใน 12 เมนู จาก 12 ตอน ที่นำมาเล่าในสารคดีชุดนี้ ที่ได้ไอเดียหลังร่วมงานกับนักวิชาการทีมสถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล จนเกิดความสนใจด้านพหุวัฒนธรรมอาหาร ซึ่งนอกจากหน้าตาและความอร่อย ยังแฝงไปด้วยปรัชญา ศรัทธา และวิถีชีวิตมากมาย โดยได้รับการสนับสนุนจากกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ประเภทเชิงยุทธศาสตร์ ปี 2567 ให้ผลิตสารคดีชุด “พหุโอชา”
นำเสนอเรื่องราวผ่านเมนูอาหารรอบตัวเราใน 12 เมนู 12 ตอน ตอนละ 25นาที อย่าง อวลกลิ่นปลาแดก จากการถนอมอาหารสู่ปลาร้าที่หอมไปทั่วโลก, แกงส้มต้มยำ ยุคสมัยของต้มยำและความหลากหลายของแกงส้มแต่ละพื้นถิ่น, น้ำพริกผักจิ้ม สำรับแห่งภูมิปัญญาที่เต็มไปด้วยโภชนาการ, แป้งข้าวแป้งเส้น สารพัดเมนูเส้นทั่วไทย, สำรับล้านนา อาหารแห่งเบ้าหลอมวัฒนธรรม, รสแกงชาติพันธุ์ ความอร่อยของวิถีบนยอดดอย, เมนูกรอกไส้ สารพัดไส้กรอกของไทย, เมนูหกขา สุดยอดโปรตีนจากแมลงสู่เมนูฟิวชัน, ข้าวจานน้ำ ย้อนรอยการเดินทางของข้าวแช่ สำรับคลายร้อนแห่งอุษาคเนย์, แกงผำและลาบเทา สุดยอดโปรตีนจากพืชพื้นบ้านที่กำลังเลือนหาย, และ มังสวิรัติแห่งโลกอนาคต เล่าถึงวิถีอาหารแห่งพืชผัก ซึ่งเริ่มออกอากาศไปเมื่อเดือนสิงหาคม 2568 ทุกวันอาทิตย์ เวลา 11.00 น. ทางช่อง 9 MCOT HD และชมย้อนหลังได้ทางเฟซบุ๊ก อินสตาแกรม และยูทูบ พหุโอชา
“พหุโอชา เป็นสารคดีที่เล่าเรื่องพหุวัฒนธรรมผ่านอาหาร เราไม่ได้โฟกัสที่ตัวอาหาร แต่โฟกัสวัฒนธรรมที่อยู่เบื้องหลังอาหาร เราพยายามเล่าให้คนดูมองเห็นผู้คนที่อยู่เบื้องหลังอาหาร มองเห็นความคิดความเชื่อ แรงบันดาลใจ รากเหง้า บรรพบุรุษ รวมถึงจินตนาการและความใฝ่ฝันของเขา ในหลาย ๆ กรณีอาหารมันสะท้อนคติบางอย่าง เช่น คนที่เลือกกินมังสวิรัติ เพราะเชื่อว่าสิ่งที่ทำอยู่จะช่วยลดคาร์บอนให้กับโลกใบนี้ได้ มันไม่ใช่แค่เรื่องของความอร่อยอย่างเดียวแล้ว”
นิธิ อธิบายให้เห็นถึงสิ่งที่สารคดีชุดนี้ต้องการสื่อสารลงลึกไปมากกว่าหน้าตาและรสชาติอาหาร ผ่านความพิเศษจากมุมมองของการเล่าเรื่องจากผู้กำกับ 5 คน 5 สไตล์ 5 ลายเซ็น รวมทั้งทีมงานที่ทุ่มเทก้าวข้ามความท้าทายระหว่างถ่ายทำสารคดีทั้ง 12 ตอน ที่ต้องดั้นด้นเดินทางไปถึง 28 จังหวัด และบางเมนูต้องอาศัยช่วงเวลาตามฤดูกาล อย่างการหาไข่มดแดง หรือเครื่องปรุงบางอย่างที่มีเฉพาะช่วงเวลา แต่ทีมงานต่างหายเหนื่อยและชื่นใจ หลังสารคดีชุดนี้มียอดรับชมรวมกว่า 1 ล้าน 2 แสนวิว และมีเสียงตอบรับที่ดีจากผู้ชม หลายคนทึ่งและชื่นชมกับวัฒนธรรมและวิถีชีวิตที่อยู่เบื้องหลังอาหารหลากหลายเมนูที่ไม่เคยรู้มาก่อน
“เราอยากจะบอกว่า พหุโอชา มันจะไม่ใช่คอนเทนต์ที่ทำให้คุณรู้จักร้านอร่อยมากขึ้น หรือว่ารู้จักคนดังในแวดวงธุรกิจอาหารเพิ่มขึ้นแน่ ๆ แต่ว่า พหุโอชา มันจะเป็นคอนเทนต์ที่ชวนคุณไปรู้จักสิ่งต่าง ๆ ที่เรามองกันอยู่รอบ ๆ ตัวเรา ในแง่มุมที่น่าทึ่ง ที่เราอาจจะไม่เคยรู้มาก่อน หรือเราไม่เคยมองสิ่งนี้ในแง่มุมเหล่านี้มาก่อน แล้วก็ถ้าเกิดสมมติว่าเป็นคนดูคนหนึ่ง เราเชื่อว่ามันจะเปิดมุมมองใหม่ ๆ สร้างความอยากลิ้มรสใหม่ ๆ ให้กับคุณ”
นิธิ ทิ้งท้ายถึง พหุโอชา สารคดีที่ได้ชมการทำอาหารผ่านภาพสวย ๆ แล้ว อาจจะทำให้หลายคนรู้สึกหิว แต่จะเต็มอิ่มในความรู้สึกหลังได้สัมผัสลึกถึงเรื่องราวเบื้องหลังของอาหารที่มากกว่าความอร่อย เช่นเดียวกับสารคดีชุดนี้ที่เปรียบเป็นอาหาร เรียกว่าครบถ้วน ครบรส ทั้งความสวยงาม หลากหลาย อร่อย และได้ประโยชน์
รับชมรายการพหุโอชา ได้ที่ พหุโอชา : Thai Diversity in the Dishes
