งานวิจัยชี้ “เปลี่ยนจอ แต่ไม่เปลี่ยนเวลา” วิกฤตรายการเด็ก-โฆษณาแฝงพุ่ง

ไฮไลต์สำคัญคือการเปิดเผยบทสรุปจากโครงการวิจัยสำรวจและวิเคราะห์สื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ในนิเวศสื่อไทย โดยทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว) ใน 3 ประเด็นสำคัญคือ

ฉากทัศน์ Slow Collapse: ดร.ภัทธิรา ธีรสวัสดิ์ เผยว่ารายได้ที่ลดลงบีบให้ต้องลดต้นทุน นำไปสู่วิกฤตคุณภาพเนื้อหา และมีโอกาสถึง 75% ที่ทีวีจะค่อย ๆ เลือนหายไปหากไม่มีมาตรการรองรับ และไร้การปรับตัวของทีวีไทยจาก Broadcaster สู่ บทบาท IP Content Provider และการหารายได้แบบ Mixed Revenue

พฤติกรรมคนดูยุคใหม่: ผศ.ดร.กฤชณัท แสนทวี ชี้ว่าแม้วัยรุ่นจะดูสตรีมมิ่งผ่านมือถือ แต่ “ช่วงไพรม์ไทม์” ยังคงเป็นเวลาหลักในการรับชม และลึก ๆ ผู้ชมยังต้องการเนื้อหาที่ส่งเสริมอัตลักษณ์ ท้องถิ่น และวัฒนธรรม ในขณะที่รายการข่าวยังเป็นเนื้อหาที่ผู้ชมให้ความสำคัญสูง ทั้งจากผลการสำรวจความเห็น และการสัมภาษณ์เชิงลึก

ยุคแห่งการ “เล่าข่าว” แต่รายการเด็กหาย : ผศ.ดร.ศศิธร ยุวโกศล วิเคราะห์ว่ารายการข่าวครองพื้นที่สูงสุดในหลายช่อง แต่เปลี่ยนรูปแบบเป็น “เล่าข่าว” เรียกเรตติ้ง ขณะที่รายการวิเคราะห์ข่าวเชิงลึก และรายการเด็กหายไป นอกจากนี้ยังพบโฆษณาแฝงและการขายสินค้าแทรกกลางรายการข่าวนานเกือบ 5 นาที ซึ่งอาจกระทบต่อจริยธรรมวิชาชีพสื่อ และคุณค่าสาธารณะของทีวี

ระดมสมองคนสื่อ: กุญแจสู่ “สมดุลใหม่” ที่ยั่งยืน

ในวงเสวนา ผู้ทรงคุณวุฒิและผู้บริหารสื่อชั้นนำได้เสนอทางออกเพื่อพลิกฟื้นอุตสาหกรรม ดังนี้:

ปรับ KPI วัดผลสื่อ: คุณระวี ตะวันธรงค์ เสนอให้เปลี่ยนการวัดผลจากเรตติ้งดิบแบบเดิม ที่อาจไม่ได้สะท้อนคุณค่าที่เปลี่ยนไปในปัจจุบัน   มาเป็นการวัดความต่อเนื่อง (Consistency) และการเจาะกลุ่มคนดูกลุ่มเป้าหมายได้ตรงกลุ่มมากขึ้น และแนะส่วนตัวมองว่าหากรัฐแบ่งงบประชาสัมพันธ์ราว 10% สนับสนุนรายการน้ำดีโดยตรง ซึ่งเป็นหนึ่งในแนวทางการสร้างสมดุลนี้ได้

สร้าง Content Sandbox: รศ.สุรสิทธิ์ วิทยารัฐ จี้ กสทช. เร่งออกประกาศกำกับดูแลแพลตฟอร์ม OTT ต่างชาติให้เท่าเทียม และเสนอกองทุนสื่อฯ จัดตั้งโมเดล “Content Sandbox” ให้ทุนสถานีเพื่อสนับสนุนรายการน้ำดีโดยตรง ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ ที่ไม่ได้ออกเฉพาะจอทีวี แต่สามารถเผยแพร่ในภูมิทัศน์อื่นด้วย

ใช้กลยุทธ์ Commercial Art: คุณเดียว วรตั้งตระกูล (ช่อง One31) สะท้อนความกดดันจากงบกำไรขาดทุนแบบเดือนต่อเดือน ชี้ทางรอดคือต้องผลิตสิ่งที่คนอยากดู แล้วสอดแทรก Soft Power เข้าไปอย่างเนียนตา

ทวงคืนความเสมอภาค (Regulatory Parity): คุณทีปกร วุฒิพิทยามงคล (ไทยรัฐกรุ๊ป) ย้ำว่าทีวีไทยถูกกำกับดูแลเข้มงวด แต่แพลตฟอร์มต่างชาติกลับทำได้อิสระ หากกติกาหลังปี 2572 ไม่ชัดเจน เม็ดเงินโฆษณา และอำนาจการตัดสินใจจะตกอยู่ในมือ Big Tech ต่างชาติทั้งหมด

ในช่วงท้ายของการเสวนา ทุกภาคส่วนต่างเห็นพ้องว่า โทรทัศน์ยังคงเป็น “หมุดหมายแห่งความน่าเชื่อถือ” (Anchor of Trust) และเป็นสะพานเชื่อมลดความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล โดยกองทุนสื่อ ยืนยันจะเดินหน้าผลักดัน กลไกส่งเสริม และสนับสนุนสื่อในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อเป็นแรงจูงใจให้ผู้ผลิตสื่อสามารถยืนหยัดอยู่ได้ทั้งในมิติของผลกำไรทางธุรกิจ และคุณค่าสาธารณะ เพื่อให้อุตสาหกรรมทีวีไทยก้าวสู่ “สมดุลใหม่” อย่างแข็งแกร่งในทศวรรษหน้า